Nükleerde sona geldik

 Rusya-Ukrayna savasi sonsuza kadar sürmeyecek.Koskoca Rusya'da yine sonsuza kadar batı ambargosu yemeyecek.Hiç kimse de Rusya ile ekonomik-ticari iliskimiz devam ediyor diye bize ambargo falan uygulamayacak.Olsaydi yıllardır katılmıyoruz iste,olurdu.
 Dünya batılı devletlerden ibaret değil,"bütün dünya" lafındaki bilincli abartıyı anlıyorum tabii ki ama katılmıyorum.Aksine, bölge ve Avrupalıların,aracı,yumuşatıcı rolümüzden de çok sikayetci olduklarini sanmiyorum.Biz neden Rusya'ya sırt çevirelim hic anlamıyorum.Onlar da biz de buradayız yani,degismeyecek olan şey bu değil mi?
 Bir yandan Baltık'da tüm sorumluluklarımızı yerine getirip,öte yandan Ukrayna'ya silah saglarken,Rusya ile papaz olmamak başarıdır bana göre.Başka var mı bunu yapabilen?
Linkback: Ynt: Nükleerde sona geldik

Keyfimizden Rusya ya mecbur kalmadık arkadaşlar. İhaleye on taneden fazla ülke ilgi gösterdi ihaleye 6 ülke kaldı teklif zarflarından 5 tanesinden teşekkür ederiz yani ihaleye katılmama kararı çıktı sadece Rusya fiyat verdiği için Rusya ihaleyi kazandı. Bu sadece ihale şartlarının kötü olması ile izah edilemez burada bir üst müdahale ile batı dünyasının Türkiye'nin nükleer aileye katılmasını istememe durumu da mutlaka var. Türkler 5 tane batı ülkesinin biz bu ihaleye teklif veremeyiz diyeceği kadar saçma bir ihale şartnamesi her halde hazırlamaz bunun sinyallerini alır şartnameyi makule çekerdi. ama bu ülkeler kendi devletlerinden geri çekilin mesajı aldı bu devletler arası bir karardı mutlaka. Rusya daha doğrusu Sovyetler Türkiye ye daha öncede böyle bir çok kere yardım ettiler. Düz pencere camı üretmekten alüminyum üretmeye tekstile kadar bir çok yerde batı bize sırt döndü Rusya imdada yetişti. Tabi o günler geride kaldı ama zamanında biri size düz cam teknolojisi vermedi mi apışıp kalıyorduk. Türkiye'nin TÜBİTAK da başlattığı milli nükleer reaktör projesi çok önemli Bu reaktörler zaman içinde ölçeklendirilerek bu alanda bağımsız olmak şart. Çünkü hidroelektrik kaynakları tükendi bizi artık sadece nükller reaktör kurtarır. Daha bize 30 tane nükleer santral gerekecek.

sinop nükler santrali rusya yapacak

Bütün duünya Rusya'dan çıkıyor biz Sinop'u da Rusya'ya verirsek sonra kimse bize niye ambargo uyguluyor demesin...

Başka kime yaptıracaksın? Hadi G.Kore veya Japon şirketi yaptı, sonra yakıtını kimden alakacksın? Dünyada inşaa edilen nükleer santrallerin 88% Çin ve Rusya yapıyor. Dünya piyasasında enerji olarak kullanılan zenginleştirilmiş uranyumun 40% Ruslar yapıyor. Dünyanın süper gücü Amiriga bile Ruslar'dan temin ediyor, yani nükleer santrallerinin 25-30% Rus yakıtı kullanıyor. Rusya ile papaz olan, Rus yapımı nükleer yakıtı almayacağız, nükleerden vazgeçtik diyen Almanya Rus şirketi Rosatom ile anlaşma yaparak Almanya'da nükleer yakıt yapacak şirket inşaa edecekler. O şirketi Ruslar yapacak ve tabiki 100% Rus yakıtı kullanacaklar. Rus nükleer yakıtını en çok ithal eden Avrupa ülkeleridir.

Ankara'da oturanlar Ruslara aşık oldukları için yaptırmıyor. Fransa şirketi yapsa bile Rus yakıtı kullanacaktı, Ruslardan alıp sana 2-3 kat pahalıya satacaktı. İstesen veya istemesen de enerji için harcayacağın cebinden çıkan para doğrudan ve dolaylı yoldan Ruslar alacak. Sivil ve askeri nükleer yakıtı konusunda Rusya dünya devidir. Koç Holding işçi sayısı yaklaşık 130 bin, Rosatom işçi sayısı 340 bin, ne kadar büyük şirket olduğunu siz hesaplayın...

Kanada alternatif olabilir mi?

Kanada alternatif olabilir mi?

Olamaz, Kanada, Kazakistan ve Avustralya dünyanın en çok uranyum üreticileri. O uranyumu alıp zenginleştirmek farklı iş, bu konuda liderler Rusya, ABD, Fransa yapar. Zenginleştirilmiş uranyumu santrallere uygun yakıt yapmak tamamen farklı, bu konuda da yukarıda saydığım ülkeler liderdir. Kanada'nın uranyumunu ABD alıp işletiyor, onlar da yeterli miktarda zenginleştiremediği için Rusya'dan ithal ediyor.

Dönüp dolaşıp yakıtı direkt Rusya'dan veya başka birisi Rus yapımı zenginleştirilmiş uranyumu alacaktır, santralleri kimin yaptığı önemli değil.

Dünyada nükleer santral yakıtında Rusya tekel midir?

Hayır, Rusya doğrudan tek bir **"tekel" (monopol)** değildir; ancak **uranyum zenginleştirme** ve **nükleer yakıt tedarik zincirinde** küresel pazarın en baskın ve vazgeçilmesi zor aktörüdür.

Ham madde madenciliğinden zenginleştirmeye ve nihai yakıt çubuğu üretimine kadar uzanan zincirde Rusya'nın (devlet şirketi *Rosatom* kanalıyla) küresel pazardaki konumu şu şekildedir:

### 1. Uranyum Zenginleştirme (%40–%45)

Dünyadaki en kritik darboğaz uranyumun zenginleştirilmesidir (izotop ayrıştırma).

* Rusya, küresel uranyum zenginleştirme kapasitesinin yaklaşık **%44 - %46'sına** sahiptir.
* ABD ve Avrupa ülkeleri dahil olmak üzere birçok Batılı santral, ticari zenginleştirme hizmetlerinde uzun yıllardır Rusya'ya bağımlı kalmıştır.

### 2. Dönüştürme (Conversion) Hizmetleri (~%20–%25)

Çıkarılan ham uranyumun (sarı pasta) gaz haline (UF6) getirilmesi aşamasında Rusya, dünya kapasitesinin yaklaşık **%20 ile %25'ini** elinde tutmaktadır.

### 3. Ham Uranyum Çıkarma / Madencilik (~%5–%6)

Doğal uranyum rezervi ve madenciliğinde Rusya tek başına lider değildir (Kazakistan, Kanada ve Avustralya ön sıradadır). Ancak Rusya, Kazakistan ve Afrika'daki ortaklıkları ve şirket satın almaları sayesinde madencilik zincirinde de dolaylı olarak çok güçlü bir etkiye sahiptir.

### 4. VVER Tipi Reaktör Yakıtları

Doğu Avrupa ve eski Sovyet coğrafyasındaki Rus tasarımı VVER reaktörleri için özel yakıt çubuklarının tasarımı ve üretimi uzun yıllar tamamen Rusya'nın kontrolündeydi.

---

### Batı Bağımlılığı Neden Kesemiyor?

2022'deki Ukrayna savaşı sonrası ABD ve Avrupa Birliği, Rus petrol ve gazına ağır yaptırımlar uygularken nükleer yakıta doğrudan ve ani yaptırımlar uygulayamadı. Bunun temel nedenleri:

* **Alternatif Tesis Yetersizliği:** Batı dünyasındaki (Urenco, Orano, Cameco gibi) zenginleştirme ve dönüştürme tesislerinin kapasitesi, Rusya'dan doğan boşluğu bir anda doldurmaya yetmemektedir. Yeni tesislerin inşası ve kapasite artırımı 5 ila 10 yıl sürmektedir.
* **Yeni Nesil Reaktörler (HALEU):** Geleceğin küçük modüler reaktörleri (SMR) için gereken daha yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu (HALEU) ticari ölçekte üretebilen neredeyse tek küresel tedarikçi uzun süre Rusya olmuştur.

### Piyasanın Geleceği

ABD ve AB, Rusya'ya olan bu stratejik bağımlılığı kırmak için ABD'de ve Avrupa'da yerli zenginleştirme kapasitelerini artırma kararları almış ve ithalat kısıtlamalarını devreye sokmaya başlamıştır. ABD, Amerikan firması *Westinghouse* ve Fransız *Framatome* gibi şirketler Rus tasarımı VVER reaktörleri için alternatif yakıt geliştirmeyi başarmıştır.

Özetle, Rusya nükleer yakıt zincirinin tek sahibi olmasa da, özellikle **zenginleştirme alanındaki devasa kapasitesi nedeniyle yarı-tekel (oligopolün en güçlü oyuncusu)** konumundadır.